Ayşe Bibi Türbesi Kimdir ve Türbesi Nerede?
15 Mayıs 2024 Çarşamba

Ayşe Bibi Türbesi Kimdir ve Türbesi Nerede?

Ayşe Bibi Türbesi, Kazakistan'ın güney tarafındaki Jambul bölgesindeki Jambul şehrinde bulunan Ayşe Bibi köyünde bulunan Babadcı Hatun Türbesinin 20 metre güneyindedir. Günümüze kadar harap bir vaziyette ulaşmış olan Ayşe Bibi Türbesinin cephesi süslemeli terrakota plakalarla kaplı, tuğladan yapılan bir binadır. Kare planı olan yapıda köşelerde yukarıya doğru ince bir yapıya sahip silindirik kuleler bulunmaktadır. 8,50X8,50 dış ölçülere sahip olan yapıda duvar kalınlığı 1,60-1,65 metre kadardır. Yapı 2002 yılında üzeri örtülmüş, demir kontrüksiyonlu camekanla korumaya alınmıştır. Üzerindeki kubbe ve kuzeydoğu, güneydoğu köşelerinde bulunan kulelerin üstleri bu dönem yıkık vaziyetteydi. Doğu, kuzey ve güney cepheleri de harap durumdaydı. Yapının batı cephesi ise en iyi durumdaki bölümüydü. Restorasyon yapılırken, batı cephesi göz önüne alınarak, türbenin onarımı yapılmıştır.

Ayşe Bibi Türbesinin mimari özellikleri nelerdir?

Türbenin silindirik köşe kulelerinin sınırlandırdığı her cephesinin orta kısmında sivri kemerli birer tane eyvan bulunur. Doğu eyvanı dışındakilerde sivri kemerli bir pencere, doğu eyvanında ise sivri kemerli giriş açıklığı vardır. Üstü harap olan batı cephesinde iki bölüm bulunur. Eyvan kemerinde üzengi hattındaki alt kısmında bulunan duvarlarda aynı büyüklükte kare plakalarla kaplıdır. Plakaların her biri ikişer silmeyle çevreli, ortası ışınsal yerleştirilmiş olan yapraklardan meydana gelmiş çiçeklerle süslüdür.

Üzengi hattında üstte çökertilmiş bölgede ortadaki eyvan kemeriyle, iki tarafındaki kesimlerde süsleme şeritleri bulunmaktadır. Kemerin iki tarafındaki alanlar ile eyvan kemeri de bitkisel öğelerle süslü iç bükey kavisli olan bordürlerle kaplıdır. Çökertilmiş bölgelerde eyvan kemerindeki iç bükey kavis yine aynı süslemelerin olduğu üçüncü bordürle ayrılır. Bu alanın ilk üç sırası alttaki kare plakalarla, kalan yerde sekiz kollu yıldızla ve yıldızları bağlayan haç şeklinde plakalarla kaplıdır.

Üsteki yıldız plakalarda birer çiçek motifi ile haç şeklindeki plakalarda yaprak motifiyle süslüdür. Ayrıca eyvan kemerinin çevresi eşkenar dörtgen plakalarla sınırlandırıldığı kalan parçalardan belli olmaktadır. Köşe kuleleri yukarıya doğru daralarak yükselmekte, üstleri de genişleyip son bulmaktadır. İki kısım arasında çiçekle ve kıvrım dallarla süslü dış bükey kavisli süsleme bordürü bulunur. Bunun altında iki yatay bordür bulunur. Altta olan bordür yan yana dizilen yıldızlardan meydana gelir. Bu yıldızların arasında bulunan boşluklarda eşkenar üçgenler vardır. Yıldızların orta kısmında gül motifi, eşkenar dörtgenlerin üstünde de asimetrik yerleşimi olan yaprak motifleriyle süslüdür. Üstte bulunan bordür ise sekiz kollu yıldızlarla ve bunları bağlayan haç şeklinde plakalardan meydana gelir. Yıldızların üzeri çiçek motifi, haç plakaların üzeri de geometrik motiflerle süslüdür. Kulelerin diğer kısımları da cephenin altında kullanılan kare plakalarla kaplıdır.

Ayşe Bibi Türbesinde kulelerde 3,40 metre seviyesinde terrakotadan yazı kuşağı bulunur. Güneybatıdaki kulede 4 adet, kuzeybatıdaki kulede ise 3 yazılı terrakota plaka yer alır. Bu yazılar Farsçadır. İçeriğinde 13. Yüzyılda yaşamış olan İranlı şair Sadi-i Şirazi'nin yazdığı "Gülistan" adlı eserinin bir beytinin ilk mısrasının bu iki kulede yazılı olduğu görülür. Plakaların iki kulede sağdan ilklerde harfe benzer şekiller görülse de bunların ne anlama geldiği anlaşılamamıştır. Güneybatı kulesindeki ikinci plakada bulunan felek yazısının hasarlandığı ve buradaki mısranın okunmasıyla birlikte ikinci plakayla dördüncü plakanın yer değiştirdiği görülmüştür. Kuzeybatı kuledeki yazılarda da "felek" kelimesinde bulunan "k" harfi hasar görmüştür.

Türbenin batı cephesindeki terrakota plakaları arasında sıva yoktur. Plakalar arka yüzeylerindeki üçgen prizmaya benzer çıkıntı sayesinde duvara monte edilmiştir. Duvarla bağlantı teller ve özel dişli çıkıntılarla sağlanmıştır. Bu terrakota plakalarda da 64 değişik motif kullanıldığı ve motiflerin güney Kazakistan bölgesinin özellikleri bulunduğu görülmüştür.

Ayşe Bibi Türbesi girişi doğu cephesinde bulunan eyvan içindeki sivri kemerli olan açıklıktan sağlanır. Bu yapıya ait olan inşa kitabesi bulunmamaktadır. Araştırmacılar yapının mimari özelliklerini dikkate alarak, 11 ve 12. Yüzyıllarda inşa edildiğini belirtirler. Ayşe Bibi'nin hakkında da iki görüş bulunur. Bazı kaynaklar Hakim Ata'nın kızı olduğunu ve Karahan'a gelin gideceği dönemde öldüğünü, bazı kaynaklarda Selçuklu Sultanı Alp Arslan'ın kızı olduğunu ve kızının Karahanlı hükümdarı olan Şems-ül Mülk Nasır bin İbrahim'in karısı olduğunu belirtiler. Bu bölgede ayakta kalmış olan en eski türbe olan Ayşe Bibi Türbesi en eski yapılardan da biridir. Ayşe Bibi Türbesi sade bir iç mekâna sahip olsa da dışındaki terrakota plakalarda bulunan yoğun işlemelerle dikkat çekici bir yapıdır.

Ayşe Bibi Türbesi Yorumları

İlk yorumu siz yapmak istermisiniz?

Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Popüler İçerikler

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Şemsi Tebrizi Kimdir ve Türbesi Nerede?

Şemsi Tebrizi Kimdir ve Türbesi Nerede?

Osmangazi Türbesi Tarihçesi

Osmangazi Türbesi Tarihçesi

Emir Sultan Kimdir ve Türbesi Nerede?

Emir Sultan Kimdir ve Türbesi Nerede?

Zeynel Abidin Türbesi Zeynel Abidin Osmanlıya Hizmeti

Zeynel Abidin Türbesi Zeynel Abidin Osmanlıya Hizmeti

Abdurrahman Gazi Türbesi

Abdurrahman Gazi Türbesi

Güncel

Aziz Mahmut Hüdayi Kimdir ve Türbesi Nerede?

Aziz Mahmut Hüdayi Kimdir ve Türbesi Nerede?

Güncel

Süleyman Şah Kimdir ve Türbesi Nerede?

Süleyman Şah Kimdir ve Türbesi Nerede?

Güncel

Tavus Baba Türbesinin Mimarisi

Tavus Baba Türbesinin Mimarisi

Mehmet Emin Tokadi Türbesi

Mehmet Emin Tokadi Türbesi

Hürrem Sultan Türbesi Nerededir?

Hürrem Sultan Türbesi Nerededir?

Ali Baba Türbesinin Mimarisi

Ali Baba Türbesinin Mimarisi

Malatya Somuncu Baba Türbesi

Malatya Somuncu Baba Türbesi

Hacı Bektaş Veli Kimdir ve Türbesi Nerede?

Hacı Bektaş Veli Kimdir ve Türbesi Nerede?

İmam Rıza Türbesi Tarifi ve Malzemeleri

İmam Rıza Türbesi Tarifi ve Malzemeleri

Ertuğrul Gazi Kimdir ve Türbesi Nerede?

Ertuğrul Gazi Kimdir ve Türbesi Nerede?

Sultan Baba Türbesi

Sultan Baba Türbesi

Ahmet Yesevi Türbesi Özellikleri

Ahmet Yesevi Türbesi Özellikleri

Sultan Sencer Kimdir ve Türbesi Nerede?

Sultan Sencer Kimdir ve Türbesi Nerede?

Akşemsettin Kimdir ve Türbesi Nerede?

Akşemsettin Kimdir ve Türbesi Nerede?

Garip Dede Türbesi ve Garip Dede Kimdir?

Garip Dede Türbesi ve Garip Dede Kimdir?

Instagram

  • galeri1
  • galeri2
  • galeri3
  • galeri4
  • galeri5
  • galeri6